زیمنس در ایران

اتوماسیون صنعتی زیمنس

تجهیزات اتوماسیون صنعتی زیمنس – سافت استارتر

نرم موتور یا سافت استارتر SOFT STARTER چیست؟

همانطور که از نامش پیداست وسیله ای است جهت راه اندازی الکتروموتورها بصورت نرم و تدریجی.
با سافت استارتر نمی توان همه موتورها را راه اندازی کرد؟چون موتورها تنوع زیادیدارند و سافت استارتر برای گونه خاصی از آنها مناسب است این موتورها درصنعت به موتورهای سه فاز القائی یا قفس سنجابی معروفند.مامی توانیم موتور سه فاز را مستقیماً به برق سه فاز زده و راه اندازی کنیم. به این روش راه اندازی،‌راه اندازی مستقیم یا Direct Online و یا DOL می گویند اگر شما مستقیماً موتور را به برق سهفاز وصل کنید. هیچ کنترلی در راه اندازی آن نخواهید داشت. در حالیکه سافتاستارتر به شما امکان کنترل پریود راه اندازی را می دهد.در خیلی از اوقات ما نیازی بهاعمال نظارت و کنترل در راه اندازی موتور نداریم. مثلاً در خیلی ازکاربردهای با موتورهای توان پایین . اما هنوز موارد زیادی هم وجود دارندکه باید راه اندازی با کنترلهای مناسب صورت بگیرد.باید توجه کنیم که هنگام راهاندازی یک موتور سه فاز یک سری اتفاقات الکترویکی و مکانیکی رخ میدهد کهمتفاوت از حالت کار دائم موتور پس از راه اندازی است مثلاً در هنگام راهاندازی موتور جریان خیلی بیشتری نسبت به حالت دائم آن از شبکه می  کشد.اگر موتور کوچک باشد اشکال خاصی ایجادنمی شود ولی اگر موتور بزرگ باشد ممکن است، این جریان زیاد را برق کارخانهنتواند براحتی تأمین کند.،‌مثلاً کشیدن جریان ناگهانی زیاد از برق کارخانه ممکن است باعث افتولتاژ لحظه ای شده و در کار سایر تجهیزات برقی و الکترونیکی اختلال ایجادشود.
پس راه انداز نرم موتور وسیله ای است که جریان راه اندازی موتور را کاهش می دهد؟
در واقع ما با تنظیم سافت استارتر  soft starter جریان راه اندازی موتور را به میزان مورد نیاز محدود می کنیم واجازه کشیدن جریان های زیاد را از برق کارخانه به موتور نمی دهیم.
یکی از قابلیتهای اصلی راه انداز نرمموتور محدود کردن جریان راه اندازی است ولی هنوز راه انداز نرم قابلیتهای دیگری نیز دارد.
مفهوم “نرم” در راه انداز نرم موتور چیست؟
مفهوم “نرم” به ویژگیهای متفاوتی دلالت می کند. مثلاً نرم به این معناست که جلوی تنشهای الکتریکی و مکانیکی گرفته میشود.ازسوی دیگر نرم به این معناست که موتور تدریجا” دور میگرد و به دور اسمی خودمی رسد. به صورت طبیعی مدت زمان راه اندازی در هنگام استفاده از سافتاستارتر بیشتر از حالت اتصال مستقیم موتور به شبکه است.به عبارت دیگر سافت استارتر جلوی فشارهای وارده به موتور را در هنگام راه اندازی می گیرد؟
یک مثال :. حتماً گاهی اوقات در خیابان بعضی جوانها را در هنگام Take Up دیده اید! و فشار زیادی که به لاستیکها و موتور وارد میشود را حس کرده اید ! وقتی موتور را مستقیماً به برق وصل می کنیم شرایط راه اندازی شباهت به Take Up ناگهانی اتوموبیل دارد . بدیهی است که شما اتومبیل خود را به این صورت راهاندازی نمی کنید بلکه با کنترل مناسب سرعت خودرو را بتدریج افزایش می دهیدو آنرا به سرعت مطلوب می رسانید.به این ترتیب عمر مفید موتور واتصالات و کوپلینگهای مکانیکی و بار کاهش پیدا میکند . چون راه اندازی تحتتنش هم به برق کارخانه فشار می آورد و هم به لحاظ مکانیکی به اجزای چرخندهفشار می آورد و استهلاک آنها را بالا می برد.می توانیم بگوئیم که راه انداز نرمموتور وسیله ای است جهت راه اندازی الکتروموتورهای سه فاز بصورت کنترل شده؟
راه انداز نرم موتور خواصهای دیگری هم دارد؟بسته به مشخصات طراحـی و کـاربرد،سافت استارتها متنوع بوده و قابلیتهای دیگری علاوه بر قابلیت اصلی خود دارند.
 سافت استارتها علاوه بر تفاوت درروشهای مختلفی کـه برای راه اندازی اعمال می کنند. در میزانی که موتور وخود را حفاظت می کنند هم تفاوت دارند. مثلا یک راه انداز نرم موتور پشرفتهمی تواند به طور کامل موتور را در مقابل هر نوع خطا حفاظت کند.
سافت استارتر کارهائی از قبیل بـی متـال و کنترل فاز و……. را نیز انجام می دهدو حفاظت های بیشتری را نیز می تواند اعمال کند
بصورت مدار الکترونیکی از یک راه انداز نرم چگونه استفاده مـی شود.
 به این شکل نگاه کنید. نخست برق سه فازبه سافت استارتر وارد می شود و خروجی سه فاز سافت استارتر به وصل می شود. در یک کاربرد ساده با استفاده از پانل روی دستگاه ، موتور استارت می شود. موتور بر اساس تنظیمات از پیش انجام گرفته دور می گیرد و در یک زمان مشخصبه دور نامی خود می رسد
دراینجاست که ماموریت اصلی آن تمام شده است و فقط وظیفه آن حفاظت از موتور است.سافت استارتر کار کنتاکتور ورودی موتور را نیز انجام می دهدکه بستگی به مدل سافت استارتر دارد.
بطورکلی سافت استارترها به دو نوع بیسیک و مجهز تقسیم می شوند.
۱- در مدلهایبیسیک یک کنتاکتور بای پاس با سافت استارتر پارالل می شود که پس از راهاندازی موتور کنتاکور مذکور عملاً  سافت استارتر را بای پس کرده و از مدارخارج می کند.
۲- اما در مدلهای مجهز کنتاکتور بای پس خارجی مورد نیاز نیست. بطور مثال در سافت استارترهای Aucom  مدل Csxi کنتاکتور بای پس وجود دارد ولی مدلهای IMS2 همواره در مسیر می مانند البته قابلیّت گذاردن کنتاکتور بای پس را با حفاظت کامل موتور دارند.
بای پس ؟
یعنی آنرا از مدار خارج کنید و از مسیردیگری برق موتور را تأمین کنید به عبارتی یک کنتاکتور بصورت موازی با سافتاستارت نصب می شود. و این کنتاکتور پس از راه اندازی موتور توسط خود سافتاستارت تغذیه شده و کنتاکتهای آن وصل می شود و برق بطور مستقیم به موتوراعمال می شود.
با توجه به اینکه جریان از مسیر خارج ازسافت استارت به موتور وصل میشود. سافت استارت چگونه موتور را در مقابلاضافه جریان حفاظت می کند؟
یک مدار ابتدائیسافتاستارت نمی تواند موتور را در مقابل اضافه جریان حفاظت کند، در واقع یکسافت استارت مجهز به راحتی این کار را انجام می دهد. قبلاً گفتیم که سافتاستارتها مدلهای مختلفی دارند.
 شرح یک مدار سافت استارتر مجهز ؟
برق سه فاز بهورودی سافت استارت وارد میشود و مجدداً از آن خارج میشود در بین راهترانسهای اندازه گیری جریان قرار دارد . بنابراین سافت استارت با کمک آنترانسها دقیقاً جریان موتور را اندازه می گیرد. از آن کاملتر سافتاستارتهای کاملاً مجهز هستند که اساساً در آنها نیاز به نصب کنتاکتورخارجی نیست.
 سایر حفاظتهای یک سافت استارت پیشرفته.
سافت استارتهای IMS2 ساخت شرکت Aucom  نمونهای از سافت استارتهای پیشرفته است این سافت استارت نیاز به کنتاکتور بایپس ندارد( در صوتیکه کنتاکتور بای پس اضافه کنیم حفاظت انجام می دهد) وقادر است موتور را در مقابل اضافه جریان، بر اساس یک مدل گرمائی از موتورحفاظت کند. از سوی دیگر اگر موتور دارای ترمیستور حفاظتی باشد میتوان آنرا به سافت استارت متصل نمود و سافت استارت، موتور را در مقابل قطع شدنفاز ورودی و یا بهم خوردن توالی فازها و همچنین عدم تقارن جریانهای سه فازحفاظت می نماید.وظایف بی متال و کنترل فاز را سافت استارت تقبل نمود.
علاوه بر آن سافت استارت مدل IMS2 شرکت IMS2 می تواند با کنترل گشتاور، نیروی دورانی روی شفت و سایر آسیبهای مکانیکی، محدود نماید. (ELectronic shearpin) یا سافت استارت IMS2 در صورت بی بار شدن ناگهانی موتور نظیر مواقعی که تسمه پاره می شود و یا سایر اشکالات مکانیکی را سنس کرده و هشدار متناسبی می دهد.